fbpx

Mất cân bằng điện giải là gì? Triệu chứng và cách điều trị

mất cân bằng điện giải

Các chất điện giải rất cần thiết với cơ thể vì chúng giúp thực hiện các chức năng thần kinh, cơ bắp, giúp giữ cân bằng lượng dịch cơ thể, huyết áp và pH máu. Các chất điện giải giúp tăng cường sức mạnh cho cơ thể. Khi mất cân bằng điện giải trong cơ thể bị giảm xuống, hoặc rối loạn tăng lên, cơ thể sẽ xuất hiện các triệu chứng, ví dụ như khát nước, đau đầu hoặc tăng nhịp tim, và thậm chí là co giật.

 

» Xem thêm:


1. Chất điện giải là gì?

Chất điện giải là khoáng chất mà cơ thể cần để:

  • Cân bằng lượng nước
  • Giúp vận chuyển chất dinh dưỡng vào tế bào
  • Loại bỏ chất thải
  • Tham gia vào hoạt động truyền tín hiệu của dây thần kinh
  • Co duỗi cơ bắp
  • Tham gia trong hoạt động của não và tim

Cơ thể cần được cung cấp chất điện giải từ thực phẩm và đồ uống. Thận và gan giúp giữ cân bằng điện giải. Nếu nguồn thực phẩm đa dạng và uống đủ nước, chất điện giải thường ở mức cân bằng ổn định. Các chất điện giải trong cơ thể người bao gồm:

  • Natri
  • Kali
  • Canxi
  • Magiê
  • Phốt phát
  • Clorua
  • Bicarbonate
Các chất điện giải cần thiết cho các quá trình trao đổi chất khác nhau

Mất cân bằng điện giải xảy ra khi  mức độ chất điện giải trở nên quá cao hoặc thấp. Tuy không phải là một bệnh lý nhưng đây là dấu hiệu của một số tình trạng sức khỏe bất thường của cơ thể.

2. Vai trò của chất điện giải đối với cơ thể

Các chất điện giải rất cần thiết với cơ thể vì nhờ có chúng mà các tế bào (đặc biệt là các tế bào thần kinh, tim và cơ) giúp duy trì năng lượng, bổ sung dưỡng chất cần thiết cho các cơ quan thực hiện nhiệm vụ của mình. Mỗi chất điện giải đều có những chức năng, vai trò riêng:

  • Natri: Là nguyên tố chủ yếu của dịch ngoài tế bào, có vai trò quan trọng trong việc duy trì thẩm thấu dịch, kích thích dẫn truyền thần kinh, giúp cân bằng độ pH và bảo vệ cơ thể khỏi sự mất dịch. 
  • Kali: Kali chiếm tỉ lệ lớn trong dịch nội bào, giúp điều chỉnh các chất cân bằng điện giải, giúp cơ co thắt và để điều chỉnh chức năng bình thường của não và thần kinh. Ở tế bào Kali có nhiệm vụ quan trọng là cân bằng lượng Axit, áp suất thẩm thấu và giữ lại nước cho tế bào. Mặt khác, Kali còn phối hợp với Natri để duy trì chức năng bình thường của cơ bắp và tim, giúp kiểm soát ổn định nhịp tim.
  • Magie: Magie là chất giúp điều chỉnh nồng độ chất khuếch tán Lipid và Protein trong cơ thể, cũng là nguyên tố đảm bảo cho quá trình co cơ và dẫn truyền thần kinh diễn ra hiệu quả. 
  • Canxi: Là chất điện giải quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của các Enzym, giữ vai trò quan trọng trong cấu tạo hệ xương, đảm bảo quá trình đông máu và hoạt động của các hệ cơ.

Các chất điện giải đóng vai trò quan trọng trong việc duy trì sự cân bằng chất lỏng cho tế bào và các mô trong cơ thể, giúp điều hòa chức năng tim và thần kinh, phân phối Oxy, cân bằng Axit-Bazơ trong cơ thể. Trong trường hợp chất điện giải bị thải ra ngoài qua đường: mồ hôi, tiểu tiện,… cần phải nhanh chóng bổ sung để giữ nồng độ chất điện giải ổn định và cân bằng.

Các chất điện giải đóng vai trò quan trọng đối với cơ thể

3. Các dấu hiệu nhận biết cơ thể mất cân bằng điện giải

Mất cân bằng điện giải là gì?

Mất cân bằng điện giải (rối loạn điện giải) là biểu hiện của việc tăng hoặc giảm bất thường của các khoáng chất cần thiết cho cơ thể.

Nguyên nhân phổ biến gây ra sự mất cân bằng điện giải?

Mất cân bằng điện giải có thể xảy ra nếu cơ thể bị mất nước hoặc có quá nhiều nước trong cơ thể. Những nguyên nhân phổ biến nhất gây mất cân bằng điện giải là:

  • Nôn
  • Tiêu chảy
  • Không uống đủ nước
  • Thiếu dinh dưỡng
  • Đổ quá nhiều mồ hôi
  • Một số loại thuốc như thuốc nhuận tràng và thuốc lợi tiểu
  • Vấn đề về gan hoặc thận
  • Người đang điều trị ung thư
  • Suy tim sung huyết
Những nguyên nhân phổ biến dẫn đến mất cân bằng điện giải
Những nguyên nhân phổ biến dẫn đến mất cân bằng điện giải

Ngoài ra, rối loạn điện giải thường gặp ở những người có chế độ ăn uống mất cân bằng (ăn quá nhạt, ăn quá mặn, lạm dụng các loại nước giải khát có gas, nước tăng lực,…) và ở những người đang trong tình trạng đau ốm hay mắc các bệnh lý toàn thân. Trong đó, có thể kể đến sự rối loạn hai khoáng chất quan trọng nhất trong nhóm các chất điện giải là Natri và Kali. 

Triệu chứng

  • Khát nước, dễ bị kích động, lú lẫn

Mất nước có thể dẫn đến mất cân bằng điện giải. Luyện tập quá nhiều, sốt, nôn mửa, tiêu chảy và tiếp xúc quá nhiều với nhiệt độ cao là những tình trạng có thể khiến cơ thể bị mất nước dẫn đến tăng lượng Natri trong máu.

Triệu chứng tăng Natri trong máu bao gồm khát nước, dễ bị kích động, lú lẫn, trong những trường hợp nặng hơn có thể bị co giật, hôn mê. Bất cứ khi nào bạn bị mất nước nặng, đó có thể coi là tình trạng mất cân bằng điện giải.

Nhiều người sẽ không gặp vấn đề gì cả nếu họ uống ít nước, nhưng nếu bạn luyện tập thể thao trong một thời gian dài, bạn nên bổ sung thêm nước có chứa chất điện giải.

  • Buồn nôn, đau đầu, bồn chồn

Thừa nước dẫn đến lượng Natri trong máu thấp hơn mức bình thường. Các nguyên nhân khác có thể dẫn đến thừa nước bao gồm dùng thuốc lợi tiểu, thuốc chống trầm cảm hoặc bị tiêu chảy, nôn mửa nặng sau đó chỉ uống bổ sung thêm nước lọc.

Các triệu chứng thừa nước có từ nhẹ đến nặng, đe dọa tính mạng và có thể bao gồm buồn nôn, nôn mửa, đau đầu, lú lẫn, mệt mỏi, bồn chồn, yếu cơ, co giật và hôn mê.

Triệu chứng mất cân bằng điện giải
Triệu chứng mất cân bằng điện giải
  • Mệt mỏi

Một trong số những triệu chứng phổ biến mất cân bằng điện giải là mệt mỏi. Thiếu Magie có thể là nguyên nhân dẫn đến triệu chứng này. Magie tham gia vào hơn 300 quá trình khác nhau trong cơ thể. Nhu cầu khuyến nghị magie một ngày là 400mg/ngày cho nam giới và 300mg/ngày cho nữ giới.

  • Tim đập chậm hoặc tim đập bất thường

Kali là một khoáng chất quan trọng để kiểm soát nhịp tim. Hạ Kali trong máu xảy ra khi cơ thể bị mất nước (tiêu chảy và nôn mửa) và do sử dụng các thuốc như thuốc lợi tiểu, thuốc nhuận tràng.

Các trường hợp bị hạ Kali trong máu nhẹ có thể không có triệu chứng, nhưng hạ Kali mức độ trung bình khiến cơ bắp bị yếu, co giật cơ, ngứa râm ran, tê bì, tim đập nhanh, nhịp tim chậm và trong những trường hợp nghiêm trọng có thể gây ngừng tim. 

Thừa Kali trong cơ thể có thể gây yếu cơ, liệt và thậm chí là rối loạn nhịp tim đe dọa tính mạng.

Mất cân bằng điện giải gây rối loạn nhịp tim
Mất cân bằng điện giải gây rối loạn nhịp tim
  • Cảm giác ngứa râm ran ở bàn chân và ngón tay

Khi cơ thể có quá nhiều Canxi, thường liên quan đến các rối loạn tuyến cận giáp và gây khát nước, sỏi thận, đi tiểu thường xuyên, đau xương, yếu cơ, lú lẫn, đau bụng, trầm cảm, mệt mỏi và táo bón.

Thiếu canxi thường có nguyên nhân là do thiếu vitamin D vì vitamin D rất cần thiết để hấp thụ canxi. Triệu chứng thiếu canxi có thể rất nhẹ, ví dụ như ngứa râm ran ở bàn chân, ngón tay, lưỡi, môi hoặc các dấu hiệu nặng hơn như co giật, rối loạn nhịp tim.

  • Ngứa nhiều và tuần hoàn kém

Khi lượng Phosphor trong cơ thể tăng quá cao, bạn sẽ bị ngứa và Canxi hóa các mạch máu, gây ảnh hưởng đến hệ tuần hoàn và gây sỏi thận. Khi lượng Phosphor trong cơ thể xuống quá thấp do thiếu dinh dưỡng hoặc nghiện rượu, triệu chứng có thể bao gồm yếu cơ hô hấp, rối loạn nhịp tim và thậm chí là tử vong.

4. Hướng điều trị và biện pháp khắc phục tại nhà khi cơ thể bị rối loạn điện giải

Điều trị

Việc điều trị phụ thuộc vào dạng rối loạn điện giải mà bệnh nhân đang gặp phải và nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng đó. Điều trị chủ yếu là đảm bảo cân bằng nước và điện giải cho cơ thể.

Nếu có tình trạng nôn mửa, tiêu chảy hoặc ra mồ hôi nhiều, uống nhiều nước hoặc dung dịch điện giải có thể giúp khôi phục lại sự cân bằng của chất điện giải trong cơ thể.

Một số người bị mất cân bằng điện giải có nguyên nhân do các tình trạng sức khỏe khác như bệnh lý về thận hoặc tim. Trong trường hợp này, vẫn có thể điều chỉnh sự mất cân bằng tại nhà trong vài ngày đến vài tuần. Tuy nhiên cần có sự theo dõi của bác sĩ để xem xét diễn tiến sức khỏe người bệnh một cách thường xuyên.

Tuy nhiên, việc uống nhiều chất điện giải mà không có hướng dẫn của bác sĩ có thể tạo ra sự mất cân bằng khác và dẫn đến các biến chứng về sức khỏe.

Ngoài ra, có thể cần điều trị bổ sung để khắc phục các nguyên nhân chính gây ra tình trạng mất cân bằng điện giải. Đối với người mắc bệnh thận nặng có thể cần lọc máu để điều chỉnh sự mất cân bằng điện giải.

Mất cân bằng điện giải có thể nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy đối với trường hợp mất cân bằng nghiêm trọng có thể cần bổ sung chất điện giải thông qua đường truyền tĩnh mạch được thực hiện tại bệnh viện.

Biện pháp khắc phục tại nhà

Nếu nghi ngờ bản thân có thể bị mất nước nhẹ có thể thử uống bù nước để cân bằng lại mức độ điện giải. Một số nghiên cứu đã phát hiện ra rằng đồ uống thể thao và dung dịch bù nước đường uống mang lại kết quả tương tự nhau ở những người tập thể dục trong thời tiết nóng. Tuy nhiên, hãy cân nhắc về việc sử dụng một số đồ uống thể thao cho mục đích này. Một số chuyên gia cho rằng đồ uống thể thao chứa quá nhiều đường và quá ít Natri để điều chỉnh sự mất cân bằng.

Sử dụng nước uống thể thao phù hợp và an toàn cho chơ thể
Sử dụng nước uống thể thao phù hợp và an toàn cho chơ thể

Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) khuyến nghị nên thực hiện các biện pháp bù nước bằng đường uống tại nhà thay vì sử dụng các đồ uống đã được pha chế sẵn.

Công thức pha chế bao gồm hòa tan 1 lít nước với 1 muỗng cà phê muối và 2 muỗng đường. Mất cân bằng điện giải có thể đe dọa đến tính mạng, vì vậy không nên thử các biện pháp khắc phục tại nhà nếu có các triệu chứng nghiêm trọng hoặc hiện có bất kì tình trạng bệnh lý nguy hiểm nào.

Trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ và người lớn tuổi có thể có nguy cơ biến chứng cao hơn. Do đó, hãy luôn tham khảo ý kiến ​​bác sĩ trong những trường hợp này.

Bên cạnh các phương pháp điều trị thì bạn cũng nên kết hợp cùng chế độ ăn uống và nghỉ ngơi hợp lý. Tạo thói quen tập thể dục 30 phút hằng ngày giúp tăng cường sức khỏe và lưu thông máu huyết. Không nên uống quá nhiều rượu, bia và các chất kích thích khác. Thường xuyên khám sức khỏe định kỳ để phát hiện bệnh kịp thời. Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý và ăn uống đúng giờ giấc, không nên bỏ bữa. Ăn nhiều thực phẩm chứa nhiều chất điện giải như: Khoai tây, bơ, khoai lang, nấm, các loại đậu, rau xanh,…

Một số loại điện giải có trong thực phẩm nên tham khảo trong thực đơn hằng ngày
Một số loại điện giải có trong thực phẩm nên tham khảo trong thực đơn hằng ngày

Uống vừa đủ lượng nước quy định mỗi ngày vào cơ thể, không uống quá nhiều hay quá ít. Đặc biệt là cần bổ sung các loại nước có chứa chất điện giải, trong đó nước ion kiềm là loại nước thích hợp đề bù nước, bù khoáng chất tự nhiên cho cơ thể. Nước điện giải ion kiềm được các chuyên gia bác sĩ khuyến khích sử dụng hằng ngày để ngăn ngừa và hỗ trợ điều trị nhiều bệnh khác nhau.

Nước ion kiềm giúp bù khoáng bù nước rất tốt cho cơ thể
Nước ion kiềm giúp bù khoáng bù nước rất tốt cho cơ thể

>> Đọc thêm: Uống nước ion kiềm có lợi gì cho sức khỏe?

Tóm lược

Đối với người lớn khỏe mạnh bình thường khi bị mất nước nhẹ có thể bổ sung chất điện giải bằng cách ăn những thực phẩm giàu chất điện giải hoặc uống nước ion kiềm hằng ngày. Tuy nhiên, nếu sự mất cân bằng gây ra bởi các vấn đề về sức khỏe khác, hãy tham khảo ý kiến ​​bác sĩ.

Người lớn tuổi, trẻ sơ sinh và trẻ em nên được chăm sóc đặc biệt nếu có bất kỳ triệu chứng mất cân bằng điện giải hoặc mất nước để tránh khiến cho tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn.

Hy vọng những chia sẻ trên đây của Đại Dương Xanh sẽ giúp bạn hiểu hơn về chứng rối loạn điện giải, nắm được nguyên nhân, dấu hiệu cũng như cách xử lý để có một sức khỏe tốt nhất.

Tham khảo các dòng máy tạo nước ion kiềm Kangen tốt nhất hiện nay 

Máy lọc nước Kangen Leveluk JRIV  84,000,000
Máy lọc nước Kangen Leveluk SD501 106,000,000
Máy lọc nước Kangen K8 139,000,000
Máy lọc nước Kangen SD501 Platinum 116,000,000
Máy lọc nước Kangen Super 501 155,000,000

 


 

THÔNG TIN LIÊN HỆ 

  • Tổng đài tư vấn: 08 9830 9830
  • Showroom: 36 Điện Biên Phủ, Phường Đa Kao, Quận 1, TP. Hồ Chí Minh
  • Mở cửa: 8h – 17h30 (Thứ 2 – Thứ 6) , 8h – 12h (Thứ 7).

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Call Now Button